Drodzy Grupowicze,
dzisiaj przedstawimy dla Was kolejny wyrok TSUE, który chroni konsumentów przed ukrytymi, trudnymi do zrozumienia warunkami umów kredytowych oraz przed sytuacjami, w których Wasze prawa są ograniczane m.in. przez zbyt krótkie terminy sądowe na wniesienie sprzeciwu od niekorzystnych dla siebie rozstrzygnięć wydanych przez sądy w sprawach zainicjowanych przez banki.
Mowa tutaj o wyroku z 20 września 2018 r. wydanego w sprawie C-448/17, która zainicjowana została przed Trybunałem Sprawiedliwości przez sąd krajowy naszych południowych sąsiadów – słowacki Krajský súd v Prešove.
Na podstawie przedstawionych informacji i przepisów prawnych dotyczących wykładni artykułów dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. oraz dyrektywy 87/102/EWG, pytania prejudycjalne dotyczyły kwestii oceny warunków umowy kredytowej i skutków związanych z zawarciem w takiej umowie postanowień nieuczciwych wobec konsumenta.
Sytuacja w sprawie tej była trochę inna niż zazwyczaj, gdyż postępowanie przed słowackim sądem dotyczyło sprawy z powództwa instytucji kredytowej, która wystąpiła przeciwko Jánowi Dankowi i Margicie Dankovej, z żądaniem zapłaty kwot pozostałych kredytobiorcom do spłaty w ramach zaciągniętego przez nich kredytu konsumenckiego.
Ramy prawne badania:
- Dyrektywa 87/102/EWG:
- Dyrektywa ta odnosi się do umów o kredyt konsumencki i precyzuje kwestie dotyczące obliczania efektywnej [rzeczywistej] rocznej stopy oprocentowania (RRSO), a także wymogi dotyczące określania tej stopy oraz innych warunków umowy kredytowej, takich jak zmiana stopy procentowej i opłat.
- Artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 87/102 wymaga, aby umowa kredytowa w formie pisemnej zawierała m.in. określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz warunki, na jakich ta stopa może być zmieniana.
- Dyrektywa 93/13/EWG:
- Dyrektywa ta dotyczy nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
- Zgodnie z artykułem 3 ust. 1 tej dyrektywy, warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane i które prowadzą do nierówności stron na niekorzyść konsumenta, mogą zostać uznane za nieuczciwe.
- Z kolei artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 stanowi, że nieuczciwe warunki w umowie konsumenckiej nie są wiążące dla konsumenta, a umowa pozostaje w mocy, o ile nieuczciwe warunki można wyłączyć.
Pytania prejudycjalne: W kontekście tego sporu, sąd krajowy zapytał Trybunał Sprawiedliwości, jak należy interpretować przepisy dotyczące efektywnej [rzeczywistej] rocznej stopy oprocentowania oraz oceny nieuczciwego charakteru warunków umowy, w tym:
- Czy umowa kredytowa, która nie zawiera odpowiednich informacji o efektywnej [rzeczywistej] rocznej stopie oprocentowania, może zostać uznana za niezgodną z wymogami prawa unijnego, w szczególności z dyrektywą 87/102/EWG?
- Jakie skutki prawne powinno wywołać stwierdzenie, że warunki umowy są nieuczciwe na podstawie dyrektywy 93/13/EWG, w kontekście zapłaty kredytu, kiedy umowa zawiera postanowienia dotyczące zmiany stopy oprocentowania, które nie są wystarczająco precyzyjnie określone?
Punkty kluczowe:
Dyrektywa 93/13 wymaga, aby:
- państwa członkowskie wprowadziły skuteczne środki mające na celu zapobieganie stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach,
- sąd krajowy zawsze rozstrzygnął, czy w danym przypadku warunki umowy kredytowej, m.in. brak określenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania lub postanowienia dotyczące zmiany oprocentowania, mogą zostać uznane za nieuczciwe. Natomiast w przypadku stwierdzenia ich nieuczciwości, powinno to prowadzić do unieważnienia nieuczciwych warunków,
- warunki umowy dotyczące kosztów kredytu były wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. W przypadku, gdy umowa nie zawiera istotnej informacji w zakresie oprocentowania kredytu, a np. jedynie matematyczne równanie do jego obliczenia, które nie zawiera danych umożliwiających przeprowadzenie obliczeń, to taki warunek umowy nie spełnia wymogu prostoty i zrozumiałości.
Dyrektywa 93/13 zabrania, aby:
- krajowe regulacje, pozwalały na wydanie orzeczenia korzystnego dla banku bez oceny przez sąd, czy warunki umowy są nieuczciwe,
Podsumowanie wyroku:
Warunki umowy kredytowej muszą być wyrażone w sposób jasny i zrozumiały do tego stopnia, aby konsument posiadał pełną wiedzę na temat warunków wykonania umowy w przyszłości. Zatem najpóźniej w chwili zawarcia umowy konsument powinien dysponować wszystkimi informacjami, które mogą mieć wpływ na zakres jego zobowiązania.